Historia wsi w "rodnej mowie"


Łebcz jë wsą polożoną na zapôdnem skraju Kăpe Swôżewszczi, 4 kilomëtre na zôpôd od Swôrzewă, 5 na pôlnie od morza ë 10 na nordowi zôpôd od Pucka, dzë jë plac gmine ë powiatu. Przez Łebcz z norde na polnië przëchôdô szasejă z Pucka do Pillec, asfaltowi szaseję să të w strona Wiôldżi Wsë i Starzena. Przez Łebcz przechodo bansztrëkă ze Swôrzewă do Krokowe, na jaczi banë osobowë nie jeżdză od 1988 roku.
Polożonô jë strzednio na 24 metrach nad pozoma morza, jë z Łebcza dosc dobri wezdrzadk na Łebszczi, Starzeńszczi i Bielawszczi Blotă, co să cignă jaż po Karwiă. Łebcz w wiăkszym dzëlu leżi na dosc dobrech glebach brunatnech- na niżej polożony dzej, tak zwonë Podgóre leżă na torfowëch glebach bagiennech.

Pierwsze skupiska czlowieka să nôlazli w Lebcze w roku 1856, czëdë to Suter, żădcă majătku odnalôz 50 krokôw od szaseji ë 50 kroków od ogrodu dworsczigo pierszi grób skrzinkówi , w jaczim naôlezono 9 urnów. Jinszech odkreców dokonano w roku 1877, czide w dwoch jinszech grobach skrzinkowëch bële nalazle dwie złobiony urne na twarze, z risowanima z boku ledzczima găbama, co może swôdczëch o wësoczi kulturzë materialni tego regionu. W tim samim roku bële odnalazli 4 popielnice, z czego 3 bële twarzowi. Bëlo to cmentażisko pogansczi z kamiënni epoczi, s przed tak kul 3,5 tasący lat. Suter oddol to wszëstko do Gduńskă i Krolewca, nië jë wiedzęc czôż să z tima skôrbama stalo po drëdzi wojnie swiatowi, ale Łebcz jë pokazy jako stanowiszcze arkeologiczni na Mapie Arkeologiczni Wschodech Prusów, wedônëj bez Ossowsczigo w 1881 roku. Tego czë jistnieje lącznosc w trwanim tamti osade aż do czasów dzôsdniowech tego să pewno nigde nie dowiemë- fakta jë że piôrwszi rôz Łebcz pojawiô să w pisônech dokumentach w roku 1285, jako wies ju jistnieją, ricerską. 23 lata pózni Krziżace zajmują côli Pomorze Gduńszczi, i od niech też jë chełminskô lokacejô wse z roku 1340, wedôny przez komutra Winrycha von Kniprode.
Łëbcz bel lokowynô na 62 wółkach to peżna wiăcej jak 1000 hektarów, z czego wôlk koscelnech belo 4, dlô szôltysa szlo 6 wôlk, folwark miôl 15 wolk, a gbórowie miele jich rază 37.
Gburzë z Łebcză miele wolne rębaczenië w morzu Bôlteczcim, w tak zwônem Łebszcim Jarze, kul Chlapowszczigo Rudniką.
Miono Łebczi Jar można nalezc na doklôdnech mapach do dzisô dnia. Za las poczerninszci bëlo do placeniô 4 marczi, a karczma we wsë dówala taczi sóm czinsz.

Dzëje wsë lăcză să z dzejama koscolą i parafie.


Wzniesenié pierwszégo koscoła nastąpiło po 1340 roku. Ostôł on postawiony na górze ë narażony na wiater. Dôkôzë gôdają o czastim zriwanim daków ë niszczenim oknów. W czasu reformacëje swiatnica przeszła w race protektantów. Parafia upadła, bo łebczanie mielë kłopotë. Sadzëlë sa ze starzéniôkama, chtërny zajimalë jima bëdło pasącé sa na wiôldżi, torfiasti dolënie rzéczi Płutnicë, oddzélający Kapa Swarzewską od Pucczi.
Sztridowelë sa z szlachcëca Sulicëcczim z Poczernina, chtëren wchôdôł jima w grunt, wadzëlë sa téż z arendôrza olëwsczim, chtëren sedzôł na folwarku w Starzënie., ale a czasów protestanczech pochodze jeden z dzwonôw co do dzisô dniă bijă na koscelnej wieżi.Ostel on ufundowony w 1627 midze innszimă przez pastora Piotra Rosenstanta, drëdzi zwôn jë jisz tak kul 100 lat starszi, ë mô wtopionô w szëjă strzednowieczni monete. Oba te zwone w 1942 roku ostale wewiozle na wojna do mMiemcoe, i nalazli w 1947 roku w Hamburku i przywiozlë nazot do Łebcză W 1747 koscół ostôł czësto zniszczoni przez sztorm morsczi
29 lat puzni parafianie próbowalë odbudowac swiatnica. Zwiezlë materiôł. Ni ma wiedzec dlôcze nie przestapielë do robotë. Czas mijôł. Parafianie wzerôle za placa na nowi koscół. Jaż czasę panowaniă preszczigo przekreszlele budowanië nowiëgo Koscolă.

W roku 1810 osta zbodowônô dzisdniowo plebaniă,
Jesz w latach 1920 - 1927 "we wsi widać jeszcze było na starym cmentarzu ruiny kościoła dawniejszego". Z dónégo slëbowaniégo łebczanie wëwiązalë sa dopiérze w latach 1928 - 1930.

Prôwda je, że tereczasny koscół béł budowóny w latach 1927 - 1929, w rekordowim, jak na ne czasë, tempie. Budowa ostała naczatô 19 strëmiannika 1928 roku, a kam wadżelny wmurowóné 23 łżëkwiata 1928 roku, z udzéla ks. Wojcecha Pronobisa ze Swôrzewa, ks. Jana Siega z
e Starzëna ë ks. Bolesława Witkowsczégo z Mechowë.


Przed samą 2 wojnă swiatowă Kuratua naszi parafie bel Władisława Wilewsczégo. Ostôl on zapamiătony jako dobrégo dëszpastérza, organizatora ë dzejôrza. Hilterowcowie bestialsko zamordowale jego w rujanie ,raza w wielkoma jinszima ksădzamă w Piôsznicë.
Ten ksądz, chtëren w czasu czéj umierôł, miôł blós 37 lat, zapisôł sa na wiedno w pamiace ë historëji Łebcza.
Przëz 7 lat dëszpastérzowaniô okôzôł sa dobrim gospodôrza, organizatorą, dzejôrza ë przede wszëtczim ksadza. Reaktiwowôł Spódzelnią Mléczarskô, chtërna skupowała mléko od okolicznëch gburów ë jinszëch gospodôrzi. Mléczarniô przedërchała czas rabczënë miemiecczi, czas komunë, ale upadła na zaczątku lat 90. Ksądz założił Bank Lëdowi, chtëren dzejôł do roku 1952.
Szkôla w Lebczë.

Szkoła w Łebczu jistniała ju pewnow roku 1784. Bëła to pewno szkoła parafialnô. Je to wiedzec za sprawą Szczepana Sariusza - Tarnowsczégo, czerownika bo on zrobil obchode 150 leca szkołe w roku 1934 Dôwnô łebczańskô szkoła miescëła sa w budinku krëtim strzëchą.
Posôdała dwie jizbë lekcëjné ë mieszkalné dlô szkólnëch. Od 1900 roku obowiązywôł jazëk miemiecczi. W tim samim roku naczato budowac nowa szkoła kol dardżi pucczi.
W 1902 roku, w uroczëznie otmikający nową szkoła, Puzni, od roku 1925 do 1940, czerownika placówczi béł wspominóny ju Szczepón Sariusz - Tarnowsczi, chtëren w Łebczu robił do sztóte przëmusowégo wëwiezeniô całi familie do Niepokalanowa. Bëło to na zaczątku 1940 roku.. Gmach szkołë je przatrowi, mô 60 métrów dłëgoscë ë 12,5 métra szerokoscë. Posôdô 8 zalów lekcëjnëch, jôdalnią, kuchnią, łazenczi ë dwa môle dlô szkólnëch. W udbach bëła téż zala dżimnasticznô, ale z b raku strzodków finansowëch zadanié to nie dożdało sa realizacëje. Wëchowanié fizëczné odbiwô sa w holu szkołë.
13 strëmiannika 1975 roku, nowô szkoła ostała otemkłô. W krótczim czasu okôzało sa, że i tak je za môłô ë brëkuje cos poredzëc. Zrobiła to mést dzysdniowô reforma, bo czasc dzecy chodzy do Dżimnazëji w Starzënie.
Nowiăkszi Łebskô organizacejô - OSP

Wiémë z historie Kaszëb, że ju w XVII stalatim jistniałë przepisë procëmogniowé, chtërne we wsë szôłtës muszôł mieszkeńcóm przekôzëwac ë o nëch przëbaczëwac. Na przełomie stalatów XVII ë XVIII - "pierszô głowa wsë" nakazywała, w razu brëku, wëbrónym chłopóm, obsłëga taczégo urządzeniô. Bëła to Obowiązkowô Starża Ogniowô. Czerownictwo nad taką starżą sprawowôł szôłtës wsë. Do przemieszczaniô sëkawczi szôłtës wëznacził gospodarzi, chtërny posôdelë konie. Do pożaru obowiązkowo muszelë sa stawic wszëtcë chłopi w wieku od 18 do 60 lat, mieszkający w dóny wsë. Do Łebcza, sztërokołowô sëkawka ostała sprowadzonô w 1888 roku. Retowała ona mienié lëdzczé kol wialdzégo pożaru - 6 séwnika 1953 roku. Pôlełë sa té zabudowania Pawła Miłosza, Feliksa Renusza, Józefa Mudlaffa, Teklë Dettlaff, Jana Miłosza ë Léona Krëżë.
.W Łebczu OSP powstała 24 strëmiannika 1930 roku. Ji zakłôdcama bëlë: tedëczasny szôłtës - Józef Aremke ë k upc - Juliusz Dettlaff. Powstôł téż Zôrząd, w skłôd chtërnégo wëszlë: Juliusz Dettlaff - przédnik, Paweł Potrekis - naczélnik, Paweł Zielke - sekretéra, Jan Dettlaff - kaséra ë Józef Gaffke - szoféra.
W 1934 roku mielë przestąpioné do budowë nowi remizë strażacczi - drzéwiany z wiéżą do sëszeniô ważów. Nowô remiza ostała zbudowónô na grunce wiésczim, na skrzëżowanim szasëjów (Disôdniowech): Hetmansczi, Kraniecczi ë Szkołowi. Zajinstalowónô ostała téż sëréna akumulatorowô, chtërna pierwszi rôz dala să czec w Sëlwestra 1934 - 1935.
17 rujana 1937 roku łebskô jednostka strażôckô brała dzél w Kréjzewim Zjezdze Ochotniczëch Starżów Ogniowëch we Wejrowie. Na zjezdze przëtomny béł marszôłk Polsczi Edward Smigłi - Ridz. Dzél w tim zjezdze béł wialdżim wëróżnienim dlô jednostczi ze wsë Łebcz.
Cząd rabczënë hitlerowsczi, to czas zawieszeniô dzejaniégo strażôcczégo. Wszëtczi zdolny do słëżbë chłopi ostalë powołóné na różné frontë II wojnë swiatowi. Z Łebcza na fronce poległo 48 chłopów.

Włôscëwô OSP zorganizowała sa po zakuńczenim II wojnë swiatowi. Do Zôrzadu wëszlë: Juliusz Dettlaff - przédnik, Teodór Jeka - wiceprzédnik, Józef Aremke - naczélnik, Francëszk Aremke - sekretéra ë kaséra, Léón Krëża - gospodôrz. Stón osobowi béł wnenczas 12 starżôków. W 1957 roku przédnika ostôł Józef Proena ë to za jego przédnictwa wëbudowónô ostała remiza, a potemu swietlëca starżackô, chtërna zlokalizowónô je przë dardze z Pucka do Jastrzëbi Górë (po drëdżi stronie pocztë).
Drëch Jón Proena przédnikowôł ob 28 lat. Całim sobą béł oddóny starżacczim dejóm. W latach 1986 - 1990 łebskô jednostka wëróżniła sa w okolim Pucka gotowoscą bojową é branim dzélu w zawodach szkoleniowëch, dobiwającë pierwszi môl na szczeblu gminë, rejonu é województwa. W powojenny historëji pożarnictwa ochotniczégo zdobëła 13 plac w zawodach szkoleniowëch na szczeblu kraju. Bëło to dobëcé, chtërno baro przeżëlë wszëtcë starżôcë, a nôbarzi ti, chtërni bralë dzél w tëch zawodach. Sztandar OSP otrzimala 21 maja 1981 roku od wsë Łebcz.

Inszi organizaceje:

Do nôbarzi znónëch organizacëjów politicznëch ob czas midzewojnowi na Kaszëbach przënôleżało Towarzestwo Powstańców ë Wojaków ë Zôpadny Polsczi Związk Te organizacëje miałë swojich przedstawicelów w Łebczu, a jednim z baro aktiwnëch béł Szczepón Sariusz - Tarnowsczi.

Istniale tu też, Związk Robotników Rolnëch ë Lesnëch, Karno Rolniczé ë Związk Strzelecczi. Barżi koscelnëmi ë młodzëznowima bëłë Stowarzëszenié Młodzëznë Polsczi, Katolëcczi Stowarzëszenié Młodzëznë ë Sodalicëjô Mariańskô. Koscelnëmi organizacëjami bëło Bractwo Żëwégo Różenca ë Tercjôrze III Zakonu sw. Francëszka z Asëżu.

Towarzëstwo Powstańców ë Wojaków ë Polsczi Związk Zôpadny przeszłë do historije, a widomą znanką, że jistnielë ë dzejalë je skromnô kaplëczka, chtërna stoji na rozstaju dargów prowôdzącëch z Łebcza do Cetniewa ë Poczernina, a dali do Wialdżi Wsë. Ten znôk pamiacë ufundowalë członkowie Towarzestwa Powstańców ë Wojaków.
Spolëznowé organizacëje miałë wicy szczescô. Do dzysô jistnieją w Łebczu: Ochotniczô Starża Pożarnô ë Karno Rolniczé, chtërno chwilowo zamarło w swojim dzejanim.
Z młodzëznowich organizacëjów swieccczich ë koscelnëch pozostalë blós sladë w postacë sztandaru koscelnégo Sodalicëje Mariańsczi. Blós Bractwo Żëwégo Różenca, dzejającé kol koscoła je aktiwné ë skupiô 135 białk ë chłopów w różnym wieku. Lëdowi Związk Sportowi "Wicher" Łebcz dzejô do dzisô dnia dosc prężno i jë organijaceją co mô w se nôwiăcej mlodech ledzy.
Môm nôdzejă że nasz part K-P Z też zapisze sa zlotima letrama w historeji naszi wse, podobno jak wszestczi organizaceje o jaczich jo pisel rechli, i pomoże szerok wcigac ledzy w samokształcenie i robota społeczni.


Przerychtowel Adam Hyndzka